Tết Đoan Ngọ ngày 5 tháng 5 âm lịch là một ngày tết nghĩa trang lạc hồng viên trong phong tục xa xưa của dân tộc ta, theo đó tết này được xếp quan trọng thứ 2 sau tết Nguyên Đán. Vào dịp này ở Việt Nam mỗi vùng lại có những hoạt động văn hóa độc đáo riêng, không chỉ ở Việt nam, các nước trên châu á họ cũng tổ chức lễ này và được gắn với nhiều câu chuyện dân gian thú vị.

Nước hàn quốc với lễ Dano gắn với vị tướng Gulwon

Tết Đoan Ngọ ở Hàn Quốc gắn với vị tướng Gulwon thời vua Hwe khi bị giặc bắt nhưng vẫn giữ khí tiết vào ngày 5 tháng 5. Vào ngày này người dân Hàn Quốc tổ chức lễ Dano hay còn gọi là lễ Suritnal là “Ngày dài hay ngày của Trời” và thường làm bánh Suritteok và Yaktteok có hình tròn với nguyên liệu chính là bột gạo và lá cây ngải cứu để thắp hương, phụ nữ thì dùng thảo mộc gội đầu, tại hà nội đất nghĩa trang kỳ sơn lạc hồng viên nam giới quấn rễ cây quanh người để trừ tà, nhân dân tổ chức các lễ hội như đua thuyền, đu quay…

Trung Quốc với hai truyền thuyết về ngày Đoan Ngọ

Ngày tết Đoan Ngọ ở đây được người dân lưu truyền với hai truyền thuyết đó là câu chuyện về vị tướng Khuất Nguyên và hai nhân vật Lưu Thần, Nguyễn Thiệu.

Khuất Nguyên là vị tướng tài ba dưới thời nước Sở được vua yêu quý, sau bị bọn nịnh thần mà vua ghét ông, đến khi sang đời thế hệ vua khác kế ngôi ông bị đày ra Giang Nam, vì thất chí, hận đời đã ôm đá xuống sông tự vẫn trên sông Mịch La.

Còn Lưu Thần và Nguyễn Thiệu là người đời nhà Hán, vào ngày tết Đoan Ngọ hai người vào rừng hái thuốc, gặp tiên nữ kết duyên và sống nửa năm trên đó, sau rồi nhớ nhà đòi về, nhưng về trần thì mọi thứ thay đổi, một ngày trên trời bằng một năm dưới đất, thấy vậy hai ông bèn rủ nhau trở lại cõi tiên nhưng không được, sau đó không thấy hai người này quay về.

Sự tích ngày Đoan Ngọ được gắn với hai câu chuyện trên, nghĩa trang tại kỳ sơn vì thế cứ đến ngày này người dân Trung Quốc lại gói bánh chưng, vừa để ăn lại vừa để biếu, rồi làm cơm cúng tế, gói thức ăn vào lá, dùng chỉ ngũ sắc buộc lại mang thả xuống sông để tưởng nhớ đến Khuất Nguyên, trẻ con được quấn chỉ ngũ sắc, mang giày hình hổ để cầu chúc cho trẻ được khỏe mạnh, bên các con sông người dân tổ chức đua thuyền rồng rất náo nhiệt.

Theo phong tục Việt Nam, ngày này được gọi là “ ngày diệt sâu bọ” là một nét văn hóa đẹp của dân tộc ta. Có nhiều người quan niệm rằng nó chịu tác động bởi sự tích của người Trung Quốc, tuy nhiên thật sự không phải thế, mà tại nước ta nó mang hình thức dân gian là ngày diệt sâu bọ. Ngày này có mặt ở khắp các vùng miền và mang một ý nghĩa riêng với những hoạt động văn hóa khác nhau.

Người miền Bắc thường ăn cơm rượu (nếp cẩm), ăn hoa quả dùng trong buổi sáng khi mới thức dậy để diệt sâu bọ trong người. Người miền Trung và miền Nam có món bánh ú lá tre, bánh tro; nhiều nơi làm cỗ rất lớn, dùng cây ngải cứu trừ tà, đeo túi ngũ sắc…